Yangın Butonu Nedir?
Yangın butonu, bir binada yangın algılama ve ihbar sisteminin manuel olarak devreye alınmasını sağlayan, genellikle kırmızı renkli, duvara monte edilen bir acil durum ihbar elemanıdır.
Modern sistemlerde yangın; duman, ısı veya alev dedektörleriyle otomatik olarak algılanabilir. ancak pek çok senaryoda, yangını ilk farkeden kişi bir çalışan, ziyaretçi veya apartman sakini olabilir. İşte tam bu noktada yangın panik butonu devreye girer:
- Kişi, gördüğü yangını en hızlı şekilde bildirmek için yangın alarm butonuna basar.
- Buton, bağlı olduğu yangın kontrol paneline sinyal gönderir.
- Panel de sirenleri, flaşörleri ve varsa otomatik yangın senaryolarını devreye alır.
Yangın Alarm Butonu Nasıl Çalışır?
Yangın alarm butonu, temel olarak kontakt değişimi ile çalışan bir anahtardır. Mekanik olarak basit görünse de, bağlı olduğu yangın ihbar sistemi ile birlikte çok kritik bir görevi vardır.
Çalışma prensibi kısaca şöyledir:
Hazır durum:
- Buton, normalde “bekleme” konumundadır.
- İçindeki elektriksel kontak, normal (sağlam) devre konumundadır.
Tetikleme (Butona basılması):
- Kullanıcı camı iter veya kırar; ön yüzey içeri göçer.
- İç kontak pozisyon değiştirir ve yangın paneline alarm sinyali gönderir.
Panelin tepkisi:
- Sirenler ve flaşörler çalışır.
- Gerekliyse, otomatik duman tahliye fanları, yangın kapıları, asansörlerin park senaryosu devreye girer.
- Bazı sistemlerde itfaiyeye otomatik ihbar veya güvenlik merkezine bildirim yapılır.
Reset süreci:
- Yangın teyidi ve güvenlik kontrolleri yapıldıktan sonra, buton resetlenir.
- Sistem tekrar “normal” konuma alınır.
Bu süreçte, yangın alarm butonu özellikleri arasında genellikle en önemlileri şunlardır:
- Net görünür kırmızı renk ve piktogram
- Kolay erişilebilir yükseklik
- Cam kırılmadan test edilebilme
Yangın Alarm Sistemi Nasıl Kurulur?
Yangın ihbar sistemi, sadece butonlardan oluşmaz; birbirine bağlı birçok bileşen vardır, bazıları;
- Yangın alarm paneli
- Duman, ısı, alev dedektörleri
- Diğer tipte dedektörler
- Yangın ihbar butonları (yangın butonu / yangın uyarı butonu)
- Siren ve flaşörler
- Güç kaynakları ve aküler
Kurulum sürecinde genel adımlar:
Risk analizi & proje:
- Bina kullanım amacı, kat sayısı, metrekare, kullanıcı yoğunluğu incelenir.
- Mevzuata göre yangın ihbar sistemi zorunluluğu ve kapsamı belirlenir.
Buton ve dedektör yerleşimi:
- Kaçış yolları, merdivenler, çıkış kapıları üzerindeki yangın butonu yerleri planlanır.
- Dedektör tipleri (duman/ısı/alev veya diğer) alana göre seçilir.
Kablolama ve bağlantılar:
- Her bölge için ayrı kablolama planlanır.
- Yangın butonu bağlantısı yapılır.
Test ve devreye alma:
- Her bir yangın alarm butonu, dedektör ve siren tek tek test edilir.
- Panel, kullanım senaryolarına göre programlanır.
Periyodik bakım:
- Yönetmelik ve standartlara göre periyodik test ve bakım yapılır.
- Özellikle yangın ihbar butonu ve yangın buton camı düzenli kontrol edilmelidir.
Hangi Tip Binalarda Yangın İhbar Sistemi Kullanılır?
Güncel yönetmeliklere göre yangın algılama ve ihbar sistemleri, kullanım amacı, yüksekliği ve alanına göre pek çok binada zorunlu hale gelmiştir.
Yangın ihbar sistemi, yalnızca yüksek riskli endüstriyel tesislerde değil; konutlar, apartmanlar, AVM’ler, oteller, hastaneler, okullar, ofis binaları, kamu binaları, otoparklar, depolar ve üretim tesisleri gibi insanların yoğun bulunduğu veya yüksek maddi değere sahip eşyaların korunduğu hemen her yapıda kullanılmalıdır.
İnsanların toplandığı, uyuduğu, çalıştığı veya değerli malzemelerin depolandığı her yerde yangın alarm sistemi ve buna bağlı yangın alarm butonu kritik öneme sahiptir.
Yangın Alarm Butonu Çeşitleri
Piyasada farklı tipte yangın alarm butonu modelleri bulunur. Bunları birkaç temel başlıkta toplayabiliriz:
Adreslenebilir Yangın İhbar Butonları
Adreslenebilir yangın ihbar butonları, adresli yangın alarm sistemleri ile çalışan ve her biri sisteme özel bir adresle tanımlanan gelişmiş butonlardır. Bu sayede yangın ikazı verildiğinde panel sadece ilgili bölgeyi değil, tam olarak hangi yangın butonuna basıldığını noktasal olarak gösterir, detaylı bir konum bilgisi sunar. Bu özellik, özellikle büyük metrekareli yapılar, alışveriş merkezleri, oteller, hastaneler ve endüstriyel tesisler gibi karmaşık yapılarda hem hızlı tahliye hem de itfaiye ve teknik ekiplerin doğru noktaya yönlendirilmesi açısından büyük avantaj sağlar. Adreslenebilir butonlar, çoğunlukla sistem üzerinden izlenebilir ve arıza, hat kesilmesi veya yetkisiz müdahale gibi durumlarda da panelde uyarı oluşturur; böylece bakım ve test süreçleri daha kontrollü ve verimli bir şekilde yürütülebilir. Ayrıca çoğu modelde resetlenebilir yapı, test anahtarı ve durum göstergesi (LED) gibi ek özellikler bulunarak hem kullanıcıya hem teknik ekibe kullanım kolaylığı sağlar.
Cam Kırmalı Yangın İhbar Butonları
Cam kırmalı yangın ihbar butonları, en klasik ve en çok bilinen yangın butonu tipidir ve üzerinde genellikle “CAMI KIRINIZ” ibaresi bulunan bir yangın buton camı bulunur. Acil durumda kullanıcı bu camı kırarak veya içeri doğru bastırarak butonun içindeki mekanizmayı aktif hale getirir ve yangın ihbarı doğrudan yangın alarm paneline iletilir. Yapısı son derece basittir; bu nedenle kullanıcı tarafında kafa karışıklığı yaratmaz ve özellikle kamu binaları, okullar, eski yapılar ve temel güvenlik seviyesine sahip projelerde sıkça tercih edilir. Camın kırılması, butonun kullanıldığının fiziksel bir göstergesi olduğu için güvenlik ve denetim açısından da avantaj sağlar; ancak her alarm veya test sonrasında camın yenilenmesi gerektiğinden, bakım tarafında resetlenebilir (kırılmayan camlı) modellere göre daha fazla sarf malzemesi ve işçilik ihtiyacı doğurur. Buna rağmen düşük maliyetli, basit ve herkes tarafından anlaşılabilir yapısı ile cam kırmalı yangın ihbar butonları hâlâ pek çok projede standart çözüm olmaya devam etmektedir.
Resetlemeli Yangın İhbar Butonları
Resetlemeli yangın ihbar butonları, klasik cam kırmalı yangın butonlarına göre daha modern ve işletme dostu çözümlerdir. Bu butonlarda gerçek bir camı kırmak yerine, içeri doğru göçen dayanıklı bir plastik yüzey bulunur; kullanıcı acil durumda bu yüzeye bastığında iç mekanizma devreye girer ve yangın ihbarı panele iletilir. Alarm veya test sonrasında butonun tekrar kullanılabilir hale gelmesi için sadece bir test anahtarı ya da reset aparatının çevrilmesi yeterlidir; böylece her müdahalede yangın buton camı değişimi gerekmez. Bu özellik özellikle sık test yapılan, bakım süreçleri düzenli işleyen oteller, AVM’ler, hastaneler, ofis binaları ve endüstriyel tesisler gibi yapılarda hem zaman hem maliyet avantajı sağlar. Ayrıca birçok resetlemeli modelde durum LED’i, koruyucu kapak ve adresleme gibi ek özellikler bulunarak hem sahadaki personelin butonun durumunu kolayca takip etmesini hem de yangın alarm sisteminin daha güvenilir ve sürdürülebilir şekilde çalışmasını destekler.
Bu çeşitlerden hangisinin seçileceği; binanın kullanım amacı, yangın alarm butonu özellikleri, proje tipi ve yönetmeliklere ve üretici standartlarına göre belirlenir.
Yangın Alarm Butonu Nasıl Bağlanır?
Yangın butonu bağlantısı, mutlaka yetkili ve eğitimli elektrik/elektronik personeli tarafından yapılmalıdır. Buradaki amaç; hem doğru ihbar almak hem de sahte alarm ve arıza durumlarını minimuma indirmektir. Yangın buton camının montaj sırasında kırılmamasına dikkat edilmeli. Cam üzerine koruyucu film varsa, testlerden önce sökülmelidir.
Yangın Alarm Butonu Nasıl Kapatılır?
Buradaki iki ayrı konuyu ayırmak önemli:
- Alarmı durdurmak / susturmak
- Butonu fiziksel olarak resetlemek
Alarmı Durdurmak
Yangın ihbarı geldikten sonra önce yangın teyit edilir. Gerekli güvenlik kontrolleri yapıldıktan sonra, yangın alarm paneli üzerinden Siren susturma ve alarm resetleme işlemleri yapılır.
Yangın Alarm Butonu Resetleme
- Resetlenebilir yangın ihbar butonu türlerinde, butonun alt veya yan kısmında test/reset anahtarı yuvası bulunur.
- Anahtar sokularak ön yüzey eski konumuna getirilir.
- Klasik camlı tipte, kırılan cam yedek cam ile değiştirilir.
Yangın Alarm Butonu Yerden Ne Kadar Yüksekte Olmalı?
Yangın alarm butonu yüksekliği, hem erişilebilirlik hem de mevzuata uygunluk açısından son derece kritik bir konudur.
Türkiye’de yaygın uygulama ve yönetmelik yorumlarına göre:
- Yerden minimum yükseklik: Yaklaşık 0,9 m
- Tercih edilen yükseklik aralığı: Genellikle 1,2 m civarı, herkesin rahatça erişebileceği seviyedir.
- Maksimum yükseklik: 1,4 m – 1,6 m aralığını üst sınır olarak verilir.